thức tỉnh

XGM - TỔNG QUAN

Chúc mừng hành giả hữu duyên đến với XGM — Hành trình 10 cửa của Pháp, từ khi Pháp sinh khởi cho đến khi tan biến vào tịch tịnh.
Khi liễu tri hành trình này, hành giả sẽ thấy rõ sự sinh diệt của Pháp, từ đó tháo gỡ những bám rễ sâu dày trong tâm thức. Khi các Pháp được hóa giải:
Thức không còn chỗ để chấp thủ.
Tâm thoát khỏi Tham-Sân-Si, trở nên thông suốt và sáng suốt (Minh).
Vô minh diệt, chuỗi Mười hai Nhân duyên bị cắt đứt, dẫn đến Lão-Tử diệt — chấm dứt sinh tử luân hồi.

Hành trình 10 cửa Pháp gồm:

1. Dục làm căn bản (Chanda-mūlakā): Mọi pháp khởi nguồn từ mong muốn, động lực.

Mục đích của trang web này là cung cấp cho độc giả hữu duyên phương tiện để tự truy vấn các vấn đề thời đại mà con người ngày nay thường gặp phải trong cuộc sống, vốn được gọi bằng các khái niệm như: Khủng hoảng hiện sinh (Existential Crisis) ở độ tuổi 30 – 40 và Khủng hoảng tuổi trung niên (Mid-life Crisis) ở độ tuổi 40 – 50.
Đây là trạng thái tâm lý khi một người trải qua những biến cố trong cuộc đời khiến họ tự vấn về ý nghĩa, mục đích và giá trị của cuộc sống. Thông thường, họ trăn trở với những câu hỏi nhân sinh như:

“Tôi là ai?”
“Tôi sinh ra để làm gì?”
“Đích đáng nhất của cuộc đời là gì?”

Các biến cố có thể xảy ra với một người về mối quan hệ, gia đình, con cái, công việc, tài chính hay sức khỏe. Khủng hoảng hiện sinh thường xảy ra ở độ tuổi 30 – 40, biểu hiện thông qua các bất ổn về gia đình, công việc, tài chính và trí tuệ. Trong khi đó, khủng hoảng tuổi trung niên thường xảy ra ở độ tuổi 40 – 50, biểu hiện qua các bất ổn về sức khỏe thể chất và tinh thần.
Đây là giai đoạn mà “con người thật” bên trong bạn sẽ lên tiếng và đấu tranh với những lý trí, lý tưởng mà bạn từng bị ám ảnh. Tuy nhiên, trong cái họa có cái may cho những ai biết lắng nghe và nắm lấy cơ hội từ sự bất ổn này để truy vấn và tìm ra vận mệnh của chính mình; bởi vì: “Mệnh chưa ổn thỏa thì vận đời truân chuyên”.

“Sự lãng phí lớn nhất của người tài là không tìm ra cho mình được chân lý và con đường giải thoát.Tội nghiệp thay, họ đang đứng giữa dòng nước trong xanh mà cứ than mình khát nước.”

Nhờ biến cố mà bạn thức tỉnh và mong muốn tìm lời giải cho những câu hỏi nhân sinh – đây chính là Giác môn thứ nhất.

2. Tác ý làm sinh khởi (Manasikāra-sambhavā): Hiện hành nhờ sự chú ý.

Khi bạn mong muốn tìm ra ý nghĩa của cuộc đời mình, thì khi đó bạn chủ động tìm kiếm, lắng nghe và trao đổi về những chủ đề nhân sinh này. Lúc này, bạn chủ động tác ý, lóng tai nghe và đàm đạo; không còn thờ ơ như trước đây khi chỉ quan tâm đến các chủ đề đời thường như: gia đình, công việc, quan hệ và sở thích.

Ngộ thì giây phút thoát ra
Mê thì kiếp kiếp làm mà làm chi.

Đây chính là Giác môn thứ hai: Tác ý tìm kiếm và lóng tai nghe.

3. Xúc làm tập khởi (Phassa-samudayā): Khởi sinh từ sự tiếp xúc.

Có rất nhiều con đường do các tiền nhân để lại, những con đường này sẽ dẫn hành giả đến các cảnh giới (Dhatu) khác nhau. Nếu có phước đức sâu dày, bạn sẽ tiếp xúc được Chánh pháp của các Thánh nhân—những bậc đã biết, đã thấy con đường chân lý đưa đến giác ngộ giải thoát. Các vị ấy đã tự mình với thắng trí chứng ngộ và tuyên bố: “Sanh đã tận, phạm hạnh đã thành, việc cần làm đã làm xong, đã đặt gánh nặng xuống, không còn tái sanh nữa”.

Đây chính là Giác môn thứ ba: Tiếp xúc với Chánh pháp đưa đến giác ngộ giải thoát.

4. Thọ làm chỗ quy tụ (Vedanā-samosaraṇā): Hội tụ về các cảm thọ.

Có nhiều người tuy đã tiếp xúc được Chánh pháp, được chỉ bày và hướng dẫn cặn kẽ, tuy nhiên thái độ thọ nhận và thực hành thì tùy theo căn cơ mỗi người. Có 3 hạng người sau khi nghe sẽ có 3 kiểu phản ứng khác nhau:

Hạng thắng căn: Lắng nghe, tịnh tín, y hành theo Chánh pháp.
Hạng thượng căn: Lắng nghe, phát khởi niềm tin nhưng lúc nhớ lúc quên.
Hạng hạ căn: Cười to và cho rằng sống còn chưa xong mà nói chân lý giải thoát.

Đây chính là Giác môn thứ tư: Thọ nhận giới luật và phạm hạnh của Bậc Đạo Sư.

5. Định làm thượng thủ (Samādhi-ppamukhā): Dẫn dắt bởi thiền định.

Đối với bậc thượng căn thì đây thực sự là bước ngoặc thật sự trong cuộc đời, giống như là một ngã rẽ (turning point), họ hoàn toàn xoay tâm mình. Bây giờ đối với họ thì đích giác ngộ giải thoát mới là đích đáng nhất cuộc đời. Còn mọi thứ khác trong đời chỉ là phương tiện để phục vụ cho họ đạt được đích đó. Lúc này ý họ đã biết mình là ai, mình sinh ra để làm gì nên ý họ đã quyết, tâm của họ đã định, không còn buông lung, dao động, nghi ngờ như trước đây.

Dù có khổ quyết không đổi hướng.
Cứ một đường cao thượng mà đi.
Trời nghiêng đất lệch xá gì
Tâm ta chính định, miệng thì cười tươi.

Đây là giác môn thứ năm: tâm định như ý túc.

6. Niệm làm tăng thượng (Satādhipateyyā): Thống trị và bảo hộ bởi chánh niệm.

Sau khi ý đã quyết, tâm đã định thì hành giả ấy sống nhiệt tâm tinh tấn, chánh niệm, tỉnh giác – quan sát các pháp sinh diệt. Khi pháp sinh vị ấy biết pháp sinh, khi pháp diệt vị ấy biết pháp diệt. Nhờ như lý quán sát các pháp như vậy mà vị ấy độ tất các pháp vào tịnh độ giúp tâm trong sáng không bị chướng ngại pháp.

“Như tảng đá kiên cố
Gió thổi không lay động
Người có tâm an định
Bất động giữa khen chê”

Đây là Giác môn thứ sáu – an trú chánh niệm quán sát sự sinh diệt và độ các pháp vào niết bàn.

7. Tuệ làm tối thượng (Paññuttarā): Trí tuệ là vũ khí tối thượng diệt trừ phiền não.

Hành giả kết hợp định và niệm để quan sát sự sinh diệt của các pháp và chứng ngộ 3 đặc điểm của pháp hữu vi là vô thường, khổ và không có tự ngã (bản thể). Đó là trí tuệ tối thượng của vị ấy thấy mọi pháp như nó đang là.

Biển trong yên lặng thấy minh châu.
Thanh tịnh vô vi ấy đạo màu.

Đây là Giác môn thứ bảy: Tất cả các pháp được tuệ tri như nó đang là.

8. Giải thoát làm lõi cây (Vimutti-sārā): Tinh túy và giá trị cốt lõi là sự tự do.

Nhờ chánh trí tuệ vị ấy thấy bản chất của pháp là vô thường, khổ, không có tự ngã vị ấy sinh nhàm chán, ly tham, đoạn sân và lìa si. Tâm của vị ấy không còn bị phiền não quấy nhiễu vị ấy đã được tri kiến thanh tịnh.

Chư Phật ba đời nương một mạch.
Hồi quang phản chiếu vọng tâm thâu.

Đây là Giác môn thứ tám tất cả các pháp được xả ly, tâm được giải thoát

9. Bất tử làm chỗ thể nhập (Amatogadhā): Hòa vào dòng chảy bất diệt.

Do không còn khát ái nên vị ấy không còn chấp thủ; vì không chấp thủ nên không còn mong muốn hiện hữu ở bất cứ cõi nào. Vì hữu diệt nên sanh diệt, sanh diệt nên không còn già chết, vị ấy thể nhập vào bất tử.

Toàn tâm tịch diệt tâm vô dạng.
Định thấu chân không đạt phép màu.

Đây là Giác môn thứ chín: Pháp thể nhập vào bất tử.

10. Niết-bàn làm cứu cánh (Nibbāna-pariyosānā): Tan biến vào sự tịch diệt tối hậu.

Do các pháp được xả ly, tâm không còn dao động, vị ấy trở thành vị tịch tịnh. Vị ấy đã độ được tất cả các pháp vào Niết-bàn, vị ấy trở thành vị tịch tịnh (Muni).

Vô ngã vô nhân vô sở đắc
Phật quang phản chiếu rạng ngàn thu.

Đây là Giác môn thứ mười: Pháp tan biến, thể nhập Niết-bàn.

Trên đây là phần tổng quan về XGM — hành trình từ khởi thủy cho đến lúc tận cùng của Pháp. Khi mà hành giả không còn chấp thủ bất cứ vật gì ở đời, tâm hoàn toàn thanh tịnh, trong sáng. Vị ấy trở thành một bậc tịch tịnh (Muni).

Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật

Cầu cho tất cả chúng sinh thường tự tại